عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
ژنتیک پزشکی
معرفی رشته ژنتیک پزشکی بازار کار و آینده شغلی این رشته از سوی اینجانب حسن عشوری دانشجوی کارشناسی ارشد ژنتیک انسانی شرح داده می شود که امیدوارم برای داوطلبان آزمون ارشد و دکتری ژنتیک پزشکی(ژنتیک انسانی) سال های آتی مفید باشد.
دوستان عزیز؛ راستش اول خواستم مثل ده ها مطلبی که در نتیجه جستجوی گوگل با عنوان “معرفی رشته ژنتیک انسانی” روی صفحه کامپیوترم ظاهر شد، یک متن کوتاه بسازم و الزاما با این جمله شروع کنم که «رشته ژنتیک، شاخه ای از علم پزشکی است که …» ولی ترجیح دادم با کلمات و لحن دیگری شما را با رشته ژنتیک آشنا کنم؛
خیلی وقت پیش، که تازه رشته ژنتیک را برای ادامه تحصیل انتخاب کرده بودم، یک جمله ای تو کتاب اصول ژنتیک پزشکی امری (Emery) توجهم را خیلی به خودش جلب کرد: ” ابتدا گمان ما این بود که ژنتیک زیرشاخه ای از علم پزشکی هست، اما هرچه پیش تر می رویم، می بینیم که گویا پزشکی زیرشاخه علم ژنتیک قرار گرفته است!”. چرا این قدر اهمیت؟ چه چیز باعث شده در حالی که حدود نیم قرن از اولین روزهای طلوع خورشید ژنتیک پزشکی (Medical Genetics) می گذرد، هزاران صفحه کتاب، هزاران ساعت مطالعه و پژوهش و میلیاردها دلار سرمایه گذاری تحقیقاتی تنها بخشی از تلاش های بشر برای کشف هرچه بیشتر رازهای این عرصه شگفت انگیز علمی باشد؛ شاید یکی از جنبه های مهم این همه توجه، در “انسانی” بودن این رشته نهفته است؛ آری، انسان در اوج قدرت و شکوه، تحمل کمی در دیدن رنج و غم و کاستی های هم نوع خود دارد؛ مثالی می زنیم: «پدر و مادری که ۲۲ سال در انتظار داشتن فرزندی بودند، …» قبل از ادامه، همینجا مطلب را نگه دارید، چرا اینهمه انتظار؟ آیا علم بشر راه حلی ندارد؟ مطلب را ادامه می دهیم، « …پس از درمان های متمادی، سرانجام صاحب فرزندی شدند …» و باز مطلب را نگه داریم، خیلی عالی، پس علم جوابگو شد؛ راه حل داد، و ادامه مطلب « اما متاسفانه، این فرزند مبتلا به ناتوانی (معلولیت) ذهنی-جسمی به دنیا آمد» ای وای! اینکه خیلی بد شد! بیچاره پدر و مادر، سال ها انتظار و تحمل رنج و هزینه های درمان، و حالا سال ها رنج پرورش فرزند معلول و… . آیا علم، اینجا راه حلی دارد؟ چه باید کرد؟ بد نیست نگاهی به آمار بیندازیم؛ بیش از ۲۲ هزار بیماری ژنتیکی از نوع تک ژنی تا کنون شناخته شده اند که هر کدام با میزان فراوانی کم یا زیاد خود، انسان ها را در سراسر جهان درگیر می کنند؛ امروزه بیش از ۵۰ میلیون نفر در جهان در اثر ابتلا یه یک بیماری ژنتیکی خاص، بینایی خود را از دست داده اند؛ از هر۱۰۰تولد، ۳ تولد، نوزادی مبتلا به یک ناهنجاری عمده مادرزادی را به بیماران ژنتیکی جهان اضافه می کند و… . چه باید کرد؟ به نظر می رسد، یک راه حل مهم، افزایش علم و آگاهی باشد؛ که بتوان: «با راه های موثری از تولد و ابتلای افراد به بیماری های ژنتیکی جلوگیری کرد؛» و «بیماران ژنتیکی حاضر را به نحو موثری تشخیص داد و برای درمان آنان اقدام کرد» و… . آری، چگونگی همه این اقدامات در شاخه ای از علم وسیع ژنتیک انسانی می گنجد که به آن ژنتیک پزشکی گویند.
ژنتیک انسانی یک علم نوظهور، گسترده و البته بسیار پیشرفته و جذاب است که تلاش آن در به طور خیلی خلاصه، مدیریت بیماری های ژنتیکی (management of genetic disorders) می باشد. از شاخه های این علم گسترده، می توان به ژنتیک پزشکی، ژنتیک جمعیت (بررسی ویژگی های ژنتیکی در جوامع)، مهندسی ژنتیک (کلون سازی ژن و به کارگیری شیوه های DNA نوترکیب در ساخت دارو، واکسن و …) و… اشاره کرد؛ امروزه تقریبا همه بیماری های انسان، به نوعی با علم ژنتیک رابطه دارند؛ و از جمله، بیماری با شیوع روز افزون سرطان که ژنتیکی بوده و در شاخه مهمی از علم ژنتیک انسانی، تحت عنوان ژنتیک سرطان (cancer genetics) مطالعه می شود. و نیز بحث بی انتهای ناباروری که در حیطه دیگری از علم ژنتیک تحت عنوان ژنتیک ناباروری (IVF) مورد بررسی گسترده است.
اگر شما، داوطلب ادامه تحصیل آکادمیک در رشته ژنتیک انسانی هستید؛ ابتدا باید به شما تبریک بگویم که رشته ای بسیار خوب، مدرن و آینده داری را انتخاب کرده اید؛ سپس باید توجه شما را جلب کنم که این تحصیل در این رشته، دشواری های خاص خود را دارد؛ از کنار آمدن با حجم زیاد و مطالب دشوار تا سختی رقابت و قبولی در کنکور (بویژه در آزمون وزارت بهداشت)؛ و تازه قبولی شما در کنکور، اول یک راه طولانی و دشوار خواهد بود؛ ولی این نوید را هم بدهم که شما با وارد شدن به مقطع کارشناسی ارشد رشته ژنتیک انسانی، عضو خانواده بزرگی شده اید که اعضای پرشمار آن در سراسر جهان، در آزمایشگاه ها و مراکز تحقیقاتی و درمانی ژنتیک، با عشق و علاقه وافر به یادگیری علم جذاب ژنتیک می پردازند و تلاش و همت خود را در راستای کمک به بیماران ژنتیکی صرف می کنند.
ژنتیک پزشکی در ایران
البته باید قبول کنیم که ژنتیک یک رشته نوپا است و در کشور ما، هنوز آنچنان که باید و شاید، پیشرفت نکرده است؛ ولی از نظر بازار کار و آینده شغلی این رشته در ایران، باید گفت که:
برای فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد:
۱- امروزه، بسیاری از شهرها کشور، به آزمایشگاه های تشخیص بیماری های ژنتیکی با روش های مختلف مولکولی مجهز شده اند و فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد رشته ژنتیک، نیروهای توانمندی برای کار در این عرصه هستند.
۲-مراکز تحقیقات متعددی در شاخه های مختلف علم ژنتیک، در تهران و شهرستان ها تاسیس شده اند، که در صورت توانایی پژوهشی، فرد می تواند در این مراکز جذب و به کار تحقیقاتی مشغول شود.
۳- افراد علاقه مند، می توانند در زمینه پزشکی قانونی، در زمینه تشخیص هویت با روش های ژنتیکی هم نیروهای کارآمدی باشند.
برای فارغ التحصیلان مقطع دکترا (PhD):
1- یک فارغ التحصیل دکترای ژنتیک پزشکی، می تواند با داشتن شرایط مصوب، شماره نظام پزشکی اخذ نموده و اقدام به تاسیس آزمایشگاه نمایند یا در تاسیس کلینیک های ژنتیک پزشکی مشارکت کنند (یکی از پر درآمدترین موارد شغلی این رشته است).
۲- در صورت دارا بودن شرایط، می توانند به عضویت هیات علمی دانشگاه های دولتی و حتی آزاد درآیند و در زمینه تدریس به آموزش دانشجویان بپردازند.
۳-با تلاش هایی که در راستای اصلاح برخی قوانین وزارت بهداشت درحال انجام است، انشاالله فارغ التحصیلان مقطع PhD رشته ژنتیک، می توانند در زمینه مشاوره ژنتیک هم فعالیت نمایند.
۴- در زمینه پژوهشی، که جای کار بسیار زیادی وجود دارد و می توان با تاسیس یا اشتغال در مراکز تحقیقاتی در موارد مهمی از جمله: مراکز ناباروری، مهندسی ژنتیک (ساخت دارئهیا نوترکیب، موجودات تراریخته برای تولید مواد دارویی و واکسن و…)، مراکز تحقیقاتی بیماری شناسی و … خدمات علمی بی شمایر را انجام داد.
